In de vorige post beloofde ik iets waar ik al jaren van droom: eindelijk eens uitleggen wie nu wat verdient aan koffie.
Voor onze koffie uit Oeganda kan ik dat uitleggen, niet omdat ik het ergens gelezen heb, maar omdat ik de keten helemaal kan uitleggen en we achter info achteraan zijn gegaan, tot zelfs de betaalbewijzen aan de boeren zelf.
Eerst even dit: 7 kilo bessen voor 1 kilo koffie
Een boer bij Rwandaro verkoopt geen bonen, maar brengt verse rode bessen binnen. Zo’n 7 kilo bessen levert 1 kilo groene koffie op van specialty-kwaliteit. De rest is vruchtvlees, schil en vocht dat er tijdens het drogen en pellen af gaat.
Waar gaat je geld naartoe?
We betaalden € 12,29 voor één kilo groene koffie. Hieronder zie je waar dat geld terechtkomt.
De boer — € 6,44. De prijs voor een kilo bessen wisselt per dag, dus ik vroeg naar het gemiddelde over de hele oogst van 2025: UGX 3.700, zo’n € 0,92 per kilo bessen. Omgerekend naar groene koffie (die 7-op-1) gaat er ongeveer € 6,44 per kilo naar de boeren. Dat is meer dan de helft van wat wij betalen. Bij gewone supermarktkoffie is dat maar een fractie.
De coöperatieve — ± € 1,03. Rwandaro verzamelt, droogt, pelt, sorteert en maakt alles klaar voor export. We spreken over een prijs van USD 8,60 per kilo, geleverd in Kampala (2). Trek daar het deel van de boer van af en er blijft ongeveer een euro over voor al dat werk én het risico, best krap.
Transport & invoer — ± € 4,82. De lange reis: per vrachtwagen naar Mombasa, per schip rond Kaap de Goede Hoop naar Rotterdam, en met de camion naar hier. Dat is vandaag bijna even duur als de koffie zelf, zo’n 40% van onze aankoopprijs. Er kwam namelijk een oorlogsrisicotoeslag bij van USD 3.800, en omdat onze container maar deels gevuld was wegen die kosten extra zwaar per kilo.
En dan moet het branden nog gebeuren, bij CrossRoast in Antwerpen. Daarbij verliest de koffie nog eens zo’n 15% van haar gewicht, en met de brand-, en stockagekosten erbij je op een kostprijs van ongeveer € 25 per kilo gebrande koffie.
Als de koffie bij ons binnenkomt verpakken wij deze zelf met de hand. Toegegeven, machinaal zou dit veel sneller gaan, maar we vinden het zelf veel te plezant om dit zakje per zakje te vullen. De geur alleen al is onze belonging. De kostprijs gaat zo naar € 35 per kilo. Tel hier de kosten van de zaak bij en nog een beetje marge en je ziet waarom koffie de prijs krijgt die je er vandaag voor betaald.
Is € 0,92 per kilo bessen veel of weinig?
Niet zo simpel te zeggen, want boeren verkopen wereldwijd op een ander punt in de keten: in Oost-Afrika verse bessen, in Colombia gewassen en gedroogde koffie, in Brazilië al groene bonen. Appels met appels vergelijken is dus lastig. Wat ik wél kan zeggen: die € 0,92 zit aan de bovenkant van wat boeren in de regio krijgen. In buurland Rwanda ligt de minimumprijs bijvoorbeeld een stuk lager.
Maar het cijfer dat er voor mij echt toe doet is een ander. Fairtrade rekent uit wat een boer minimaal nodig heeft om waardig van te leven, een leefbaar inkomen. En de prijs die de Rwandaro-boeren kregen ligt daar bóven. Dus niet “wij betalen het meest”, wel: de boer kan hiervan leven.
Het minder mooie deel
Ik had eerlijkheid beloofd, dus ook dit. Normaal doet een coöperatieve op het einde van de oogst nog een tweede betaling aan de boeren, als er na alle kosten nog iets overblijft. Dit jaar was dat er niet: er stonden nog leningen open, en toen die waren afbetaald bleef er niets over.
Geen fijn detail, maar wel de realiteit van een jonge, kleine coöperatie in West-Oeganda. En net daarom maakt het uit wie jouw koffie koopt, en aan welke prijs. Hoe meer specialty Rwandaro verkoopt, hoe sterker de coöperatie wordt, en hoe groter de kans dat die tweede betaling er volgend jaar wél is.
En wat kost die koffie dan in de zaak?
Onze Rubirizi Natural kost € 16 per 250 gram. Dat is meer dan onze andere koffies, en nu weet je ook waarom. Ik ga me daar niet voor verontschuldigen, want de opbouw hierboven ís de uitleg. Reken maar even mee: van die € 16 blijft er na alle kosten geen fortuin over. Maar het is koffie waar we vierkant achter staan, van de boer tot in je tas.
Kom hem gerust eens proeven tijdens de cupping van 21 november om 10:00 in de koffiezaak.
Voetnoten
(2) “FOT Kampala”: wij dragen de kosten en het risico vanaf het moment dat Rwandaro de koffie op de afgesproken plek in Kampala heeft aangeleverd.